• Stelios Lazakis

Disruptive Innovation - the day after

Θα ξεκινήσω κάνοντας λίγο χιούμορ. Ο δείκτης hype που χρησιμοποιώ , είναι τα ποστ φίλων , γνωστών και συναδέλφων στο linkedin.

Βλέπω λοιπόν ότι η θεματολογία πλέον πέρασε από τα Disruptive Technologies στο Artificial Intelligence ( αφού πρώτα έκανε ένα pit stop στο Blockchain ;-) ). Δεν τους προλαβαίνω τους συναδέλφους , θα προσπαθήσω να κάνω catch up, αλλά όπως καταλαβαίνετε και από τον τίτλο βάζω πρώτη προτεραιότητα το Disruptive Innovation/Technologies.

Επειδή πραγματικά δεν είμαι σίγουρος αν συζητάμε όλοι για το ίδιο πράγμα , θα ξεκινήσω για ακόμα μια φορά με λίγη θεωρία (γνωστό το κόλλημα μου) :

Ο όρος “Disruptive Technologies” εμφανίστηκε στο άρθρο “Disruptive Technologies: Catching the Wave” το 1995, των Clayton M. Christensen και Joseph Bower .

Ο Christensen αργότερα αντικατέστησε τον όρο Disruptive Technologies με τον όρο Disruptive Innovation επειδή αναγνώρισε ότι δεν είναι οι τεχνολογίες εγγενώς disruptive αλλά τα επιχειρηματικά μοντέλα που η τεχνολογία διευκολύνει , που δημιουργούν τον «ενοχλητικό» αντίκτυπο.

Το Disruptive Innovation είναι λοιπόν η καινοτομία που δημιουργεί μια νέα αγορά παρέχοντας ένα διαφορετικό είδος υπηρεσιών , το οποίο τελικά (και απροσδόκητα) επιβάλλεται σε μιά υπάρχουσα αγορά.

Τέλεια. Αν αναρωτηθούμε μεταξύ μας ποιοι είναι οι disruptors που συζητιούνται τον τελευταίο καιρό σε boardrooms, fora, παρουσιάσεις συμβούλων , evangelist και στο αγαπημένο μας linkedin (sic) ;

Νομίζω ότι οι συνηθισμένες απαντήσεις είναι , το Uber ( και το Lyft) και το Airbnb. Για να δώσω και μια ελληνική διάσταση εγώ θα προσθέσω και το Beat.

Ας ξεκινήσουμε με το Uber. Για τους περισσότερους το Uber είναι disruptive γιατί διαταράσσει την αγορά των ταξί , φέρνοντας έναν νέο τρόπο μετακίνησης με μία ψηφιακή/mobile πλατφόρμα, όπου οι επιβάτες έχουν δυνατότητα μετακίνησης χρησιμοποιώντας ιδιωτικά αυτοκίνητα με τους οδηγούς τους.

Το Uber ξεκίνησε σαν high end εναλλακτική δυνατότητα μετακίνησης ( κάτι ανάμεσα στο limo service και τα taxi) και σταδιακά «κατέβηκε» και προς την αγορά taxi ( και ακόμα πιο κάτω με τα shared rides -που μοιράζεσαι το ίδιο αυτοκίνητο με άλλους επιβάτες προς την ίδια κατεύθυνση. (Βέβαια κανείς δεν είναι μεγαλύτερος innovator από τον Έλληνα ταξιτζή που έχει εφεύρει την «διπλή και τριπλή κούρσα», εδώ και δεκαετίες ).

Για τον Christensen το μοντέλο της Uber δεν είναι disruptive innovation, (η θεωρία του αναφέρει ότι μια "disruptive" επιχείρηση πρέπει είτε να προέρχεται από μια αγορά χαμηλής αξίας και να κινηθεί ανοδικά σε αγορές υψηλότερης αξίας είτε πρέπει να δημιουργήσει μια "νέα θέση στην αγορά" ).

Βέβαια το business μοντέλο του Uber έχει πολλές αναγνώσεις. Άλλοι π.χ. υποστηρίζουν ότι ξεκίνησε από το low end του limo service (ως sustaining innovator ουσιαστικά ψηφιοποιώντας το κανάλι ζήτησης ) και τελικά υιοθέτησε ένα disruptive μοντέλο επιτιθέμενο στα ταξί. Βλέποντας τις αντιδράσεις κατά του Uber ειδικά στην Ευρώπη , θα συμφωνήσω μάλλον στον disruptive χαρακτήρα του , αφού τελικά η «ελεγχόμενη» αγορά ταξί αισθάνεται απειλούμενη.

Μια που το θέμα Uber και ταξί αγγίζει και την Ελλαδίτσα μας , ας μιλήσουμε και για το Beat. Για εμένα το Beat δεν είναι disruptor (χωρίς αυτό να είναι αρνητικό). Το Beat είναι sustaining innovator ( δηλ innovatior που βελτιώνει υφιστάμενες υπηρεσίες ) , προσφέροντας ψηφιακή πλατφόρμα , συναλλαγές με κάρτα, traceability δρομολογίου , καλύτερο ανθρώπινο δυναμικό , που δεν απειλεί συνολικά την αγορά.

Βέβαια ,δεν θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά, θεωρώ ότι η Beat ακολούθησε ένα ρεαλιστικό business plan γνωρίζοντας την Ελληνική πραγματικότητα.

Εδώ θα μπω στον πειρασμό να πω ότι είναι απαράδεκτο να επιτιθόμαστε σε μια εταιρεία που αναμφίβολα προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες ,επειδή οι υπόλοιποι δεν θέλουν οι δεν μπορούν να βελτιώσουν τις δικές τους. Κάτι τέτοιο είναι σαφές δείγμα ότι κάποιες φορές οι συντεχνίες βάζουν το συμφέρον τους πάνω από τον καταναλωτή , και κάποιες φορές οι κυβερνήσεις προτιμούν να χαϊδεύουν τις συντεχνίες παρά τον καταναλωτή.

Η περίπτωση Airbnb είναι λίγο πιο ξεκάθαρη. Μια ψηφιακή πλατφόρμα σου δίνει το δυνατότητα να νοικιάσεις το σπίτι ( ή απλά ένα δωμάτιο) κάποιου ιδιώτη, αντί να επιλέξεις κάποιο ξενοδοχείο. Εδώ δεν υπάρχει ευθύς ανταγωνισμός προς τα ξενοδοχεία , αφού το κοινό του Airbnb δεν είναι το κοινό των 5αστερων ξενοδοχείων ή του οργανωμένου τουρισμού.

Είναι αλήθεια ότι τώρα πιά υπάρχουν και high end ακίνητα, αλλά παρόλα αυτά το target group δεν είναι το ίδιο με αυτό της παραδοσιακής τουριστικής βιομηχανίας.

Το Airbnb όμως έχει δημιουργήσει ένα άλλο disruption, θα το έλεγα social disruption: Ακίνητα φεύγουν από την “normal” αγορά ακινήτων και διατίθενται αποκλειστικά για Airbnb, με αποτέλεσμα την αύξηση της αξίας των ακινήτων ( Υπάρχουν μελέτες και αρθρογραφία για την Βοστόνη και το Μανχάταν.)

Αυτό θα ήταν ίσως καλό εάν αυτό γινόταν σε συνθήκες ανοδικής οικονομίας , άλλα πολλά Airbnb είναι σε περιοχές είτε υποβαθμισμένες , είτε «μικρομεσαίου» εισοδήματος και η οδηγούν στην έλλειψη κατοικίας σε τιμή προσιτή για τους «πραγματικούς κατοίκους».

Έχω πρόσφατο παράδειγμα από την Θεσσαλονίκη , όπου πολλά διαμερίσματα που παλιότερα νοικιάζονταν σε φοιτητές , αποσύρθηκαν από την αγορά για χρήση Airbnb , με αποτέλεσμα την δυσκολία εύρεσης φοιτητικής στέγης και βέβαια του κόστους φοίτησης. Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε απλά με διαταραχή σε ένα οικονομικό μοντέλο , αλλά ουσιαστικά μια κοινωνική διαταραχή με αποτελέσματα που επιβαρύνουν την κοινωνία.

Ας προσπαθήσουμε να βγάλουμε μερικά αποτελέσματα από τα παραπάνω:

1. Η τεχνολογία από μόνη της δεν είναι disruptive. ( για να γίνω και λίγο προβοκάτορας , θα πώ ότι η τεχνολογία από μόνη της δεν είναι τίποτα ). Τα επιχειρηματικά μοντέλα είναι που κάνουν την διαφορά

2. Θα πρέπει να είμαστε ποιο ρεαλιστές στο τι συμβαίνει και τι είδους disruption έχουμε

3. Θα πρέπει να έχουμε πάντα στον νου μας τι επιμέρους κόστη υπάρχουν. Όπως είδαμε π.χ. το Airbnb μπορεί να σημαίνει κέρδη για κάποιους από την άλλη όμως μπορεί να δημιουργεί προβλήματα σε άλλους ( gentrification, de facto αλλαγή χρήσης κατοικιών ). Θα υπάρχει συχνά ανάγκη ρύθμισης από τον νομοθέτη , αφού αυτά τα μοντέλα φαίνεται να είναι disruptive όχι μόνο στην αγορά , αλλά και στην κοινωνία.

Κλείνοντας θα δώσω ένα teaser : Το πραγματικά disruptive innovation που έχω δει τελευταία , είναι η δυνατότητα, με λογισμικό ανοιχτού κώδικα εκτυπωτές 3d και μικρές CNC φρέζες να φτιάξεις όπλα στο σπίτι σου , χωρίς σειριακούς αριθμούς και άρα μη καταγεγραμμένα από τις αρχές. Θα επανέλθω με επόμενο κείμενο στο θέμα αυτό.

0 views

©2018 by Hellenic Banana Republic. Proudly created with Wix.com